Back to top
Page Header: 

प्राविधिक तथा व्यावसायिक शिक्षा तथा तालिममा सार्वजनिक र निजी क्षेत्रबीचको व्यावहारिक साझेदारीको भविष्य

 
परियोजनाको टिमसंग  टिभिइटि सार्वजनिक-निजी साझेदारी कार्य समुहका सदस्यहरु 
 

परिचय

अन्वेषणयुक्त सार्वजनिक-निजी साझेदारीको माध्यमबाट प्राविधिक तथा व्यावसायिक शिक्षा र तालिमको क्षेत्रमा रोजगारदाताको अझ राम्रो संलग्नातालाई सहजीकरण गर्नु र निति निर्माणमा सहयोग मार्फत उक्त दृष्टिकोणलाई संस्थागत गर्नु दक्षताको उद्देश्य हो | यसै सन्दर्भमा आषाढ २०७५ मा “सार्वजनिक-निजी साझेदारी कार्य समुह” को गठन गरिएको थियो | उक्त कर्यसमुहको उद्देश्य सार्वजनिक र निजी दुबै क्षेत्र प्रभावकारी रुपमा संलग्न हुन सहज हुने एउटा मन्च तयार पार्नु थियो जसले सम्बद्द दुवै पक्षलाई नेपालको प्राविधिक तथा व्यावसायिक शिक्षा र तालिमको क्षेत्रमा निजी क्षेत्रको अझ सक्रिय सहभागिता सुनिश्चित गर्नको लागि सबै भन्दा प्रभावकारी तरीकाहरुको पक्षमा वकालत गर्ने हेतुले नितिगत सिद्दान्तको विकासमा सहकार्य गर्ने  अवसर प्रदान गर्दछ | तसर्थ, प्राविधिक तथा व्यवसायिक शिक्षा र तालिमको क्षेत्रमा सक्रिय तीन मुख्य साझेदारहरु सरकार, व्यवसाय तथा उद्योग र, तालिम प्रदायकहरु उक्त कार्य समुहमा प्रतिनिधित्व रहेको छ |

विधि तथा क्रियाकलाप

विश्वव्यापी रुपमा भैरहेका असल अभ्यासहरुको बारेमा अवधारणा स्पष्ट पार्नु, संलग्न गराउनु र सदस्यहरुलाई जानकारी गराउनु उक्त कार्यसमुहको प्राथमिक दृष्टिकोण हो | नियमित रुपमा संचालन हुने बैठक र कार्यशालाहरुले सदस्हरुको माझमा छलफल, विचार, धारणा तथा अनुभव आदान प्रदान गर्नको लागि स्थान उपलब्ध गराउँछ जुन सहभागिता मुलक दृष्टिकोणमा जोडिएका हुन्छन | यसले उहाँहरुलाई प्राविधिक तथा व्यावसायिक शिक्षा तथा तालिमको क्षेत्रमा रोजगारदाताको संलग्नतालाई सशक्त पार्न सम्भावित क्षेत्रहरुको बारेमा खोजी गर्न मद्दत गर्छ /अनुमति दिन्छ | यसै सन्दर्भमा पहिलो कार्यशाला आषाढ २०७५ मा आयोजना गरिएको थियो जसको  केहि दिन अघि वृहत्तर सरोकारवालाहरुसंगको एक दिने सार्वजनिक-निजी साझेदारी कार्यशालाको आयोजना गरिएको थियो | उक्त कार्यशालामा अन्तरराष्ट्रिय स्तरमा भैरहेका सार्वजनिक-निजी साझेदारीका उत्कृष्ट अभ्यासहरुको बारेमा प्रस्तुतीकरण गरिएको थियो | उक्त एक दिने कार्यशालाबाट प्राप्त सुझावहरु नेपालको परिप्रेक्षमा कति सान्दर्भिक र उपयोगी हुन सक्छन भन्ने कुरा निर्क्यौल गर्न सार्वजनिक-निजी साझेदारी कार्यसमुहको एउटा कार्यशालामा घनिभुत छलफल गरिएको थियो | त्यसपछि उक्त कार्यसमुहका महत्वपुर्ण सदस्यहरुलाई मलेसियामा अभ्यासमा रहेका प्राविधिक तथा व्यावसायिक शिक्षा र तालिममा सार्वजनिक-निजी क्षेत्र साझेदारीसम्बन्धी नीति र कार्यावन्यनका विभिन्न नमुनाहरुको अवलोकन भ्रमण गराईएको थियो |  उक्त अवलोकन भ्रमणका सहभागीहरुले प्राविधिक तथा व्यावसायिक शिक्षा र तालिम मन्त्रालय, र योग्यता तथा पाठ्यक्रम निकायको भ्रमण गरि नितिगत प्रावधानहरुको बारेमा स्पष्टता हासिल गर्नुका साथै व्यावहारिक रुपमा रोजगारदाता तथा कामदारहरु कसरी संलग्न हुन्छन र अन्तरक्रिया गर्दा रहेछन भनि कार्यान्वयनका नमुनाहरुको  अवलोकन गर्ने उद्देश्यले रोजगारदाता तथा तालिम प्रदायक संस्थाहरुको भ्रमण गर्नु भयो | उल्लेखित भ्रमणहरुले प्राविधिक तथा व्यवसायिक शिक्षा र तालिममा रोजगारदाताको संलग्नताको प्रभावकारिताको बारेमा सहभागीहरुको बुझाईलाई अझ प्रगाढ बनायो | २०७५ मंसिरमा आयोजना गरिएको दोश्रो आवासीय कार्यशाला निम्न कुराहरु समावेश गर्दै नितिगत मार्गनिर्देश दस्तावेजको प्रारम्भिक मस्यौदा तयार पार्ने उद्देश्यले आयोजना गरिएको थियो: अ) प्राथमिकताहरु र कार्यान्वयन योजना, आ)प्राविधिक तथा व्यावसायिक शिक्षा र तालिममा सार्वजनिक र निजी दुबै क्षेत्रको भुमिकालाई महत्व दिनको लागि सारोकारवालाहरुलाई मार्गनिर्देश गर्ने साधन र सामग्रीहरु | त्यस्तै प्रकारको तेश्रो कार्यशाला यही चैत्र महिनामा सम्पन्न भएको छ | २०७६ साल भरि नै यसले विभिन्न कार्यशाला मार्फत गति लिनेछ जहाँ सार्वजनिक निजी साझेदारी कार्यसमुहले नेपालको प्राविधिक तथा व्यावसायिक क्षेत्रका जल्दा बल्दा समस्याहरुको  सम्बोधन खोजी गर्ने  विषय-गत कार्यपत्रहरुमाथि छलफल गर्नेछ |

नगरकोटमा सम्पन्न  टिभिइटि सार्वजनिक-निजी साझेदारी कार्य समूहको दोस्रो आवासीय कार्यशाला गोष्ठीको एक दृश्य 
 

मुख्य कोशेढुंगा

शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालयले गठन गरेको उच्च स्तरीय शिक्षा आयोगको प्राविधिक तथा व्यवसायिक शिक्षा तथा तालिम सुधार कार्यदललाई सुझाव प्रदान गर्न हालसालै प्राप्त भएको अवसर सार्वजनिक-निजी साझेदारी कार्यसमुहको मुख्य कोशेढुंगाको रुपमा रहेको थियो | पृष्ठभुमि, औचित्य, उद्देश्यहरु, विगतमा नेपालमा र क्षेत्रीय रुपमा गरिएका पहल, मुख्य मुद्दाहरु तथा प्राविधिक तथा व्यावसायिक शिक्षा र तालिममा सुधार सम्बन्धमा सार्वजनिक-निजी साझेदारी कार्यसमुहको बुझाई र सहकार्यको लागि निजी क्षेत्रको तत्परतालाई मध्यनजर गर्दै प्राविधिक तथा व्यवसायिक शिक्षा र तालिमको क्षेत्रमा सार्वजनिक-निजी साझेदारीलाई अभिवृद्दिको लागि निम्न सुझावहरु दिइएको थियो, उच्च स्तरीय राष्ट्रिय शिक्षा आयोगको प्रतिवेदनको महत्वपुर्ण  सामाग्री को रुपमा प्राविधिक तथा व्यावसायिक शिक्षा र तालिम सुधार सम्बन्धी कार्यदलको प्रतिवेदनमा यी सुझावहरु समेटिएका थिए |

नितिगत तह

-प्राविधिक तथा व्यावसायिक शिक्षा र तालिम सम्बन्धी सबै नितिगत निकायमा राष्ट्रिय व्यवसाय र उद्योगहरुको (नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघ, नेपाल घरेलु तथा साना उद्योग महासंघ, नेपाल उद्योग परिसंघ, होटल, निर्माण व्यवसाय, किसान लगायतका क्षेत्रगत संघहरु) उचित प्रतिनिधित्व सुनिश्चित गर्ने | 

-सार्वजनिक र निजी क्षेत्रको बीच नियमित छलपल र जानकारी आदान प्रदान गर्नको लागि संवाद मन्चको स्थापना गर्ने |

व्यवस्थापन तह

गुणस्तर र सक्षमता, मापदण्डको विकास तथा जानकारी र सुचनाको आदान प्रदानजस्ता कार्यहरुमा सरकारलाई सहयोग गर्ने क्षमता सहितको कानुनी कार्यादेश प्राप्त मन्चको स्थापना गर्नको लागि अन्तरराष्ट्रिय अभ्यासमा आधारित क्षेत्रगत सीप परिषद स्थापना गर्ने |

कार्यान्वयन तह

तालिम कार्यन्वयनको क्रममा दुवै पक्ष बीच अर्थपुर्ण सहकार्य | 

 शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालयको योजना महाशाखाका सह-सचिव तथा कार्य समूहका अध्यक्ष श्री बैकुण्ठ प्रसाद अर्याल (अघिल्लो लहरको बायाँबाट पहिलो) कार्य समुहको प्रथम आवासीय कार्यशाला गोष्ठीमा सहभागी हुनुहुदै 
  
अबको कदम

कार्य समुहले थप विषयहरुलाई परिभाषित गर्न तथा नितिगत मार्गनिर्देशन दस्तावेजको उपयोगिता सुनिश्चित गर्नको लागि आगामी दिनहरुमा छलफल र भेटघाटलाई निरन्तरता दिनेछ | निम्न कार्यहरुको लागि संवाद जारी राख्नु मुख्य लक्ष्य हुनेछ:

-प्राविधिक तथा व्यावसयिक शिक्षा र तालिम सम्बन्धी दृष्टिकोणको लागि नितिगत मार्गनिर्देशन दस्तावेजको लागि थप विषय-गत  तत्वहरु पहिचान गर्ने |

-प्राविधिक तथा व्यावसयिक शिक्षा र तालिम सम्बन्धी दृष्टिकोणबारे प्राप्त सुझाव सम्बन्धी नितिगत मार्गनिर्देश दस्तावेजको “प्रारूप” प्रस्तुत गर्ने |